ХАЙРТАЙ ЭЭЖДЭЭ ХҮҮ ЧИНЬ ХАНИА ДАГУУЛААД ИРЛЭЭ

Шоронгийн хүйт даасан өрөөний ханан дээр эмэгтэйн зургийг харандаагаар татлан зурж байгаа залуу үйлдсэн хэрэгтээ гэмшин “...Хайртай ээждээ хүү  чинь ханиа дагуулаад ирлээ. Есөн хүслийг тэгшлэх ерөөлөө хайрла даа, ээж минь...” хэмээн гуниглан дуулна. Мансуурах донд автсан залуу өөрийнх нь гаж зуршлыг болиулах гэж аргадан ятгаж байгаа ээжийгээ тагтан дээрээс санамсаргүйгээр “нисгэн” амь насыг нь егүүтгэсэнийхээ төлөө ийнхүү шоронд шаналан хайртай ээжийнхээ хөргийг сэтгэлээсээ зурж гэмшин суугаа нь энэ аж. Шоронгийн дээрэнгүй хянагчид залуугийн үйлдэл таалагдаагүй нь мэдээж. Тэр ханан дээрхи зургаа арилгахыг шаардан элдэв үгээр доромжлон залууг тамлан зодно. Хүнийг тамлаж тарчлааж байж сэтгэлийн таашаал авдаг хянагч, залуугийн зурсан зургийг арилгана. Энэ бүхний эцэст залуу судсаа ханан эцсийн дусал цусаа шавхан  хайртай ээжийнхээ хөргийг цусаараа зурж амиа алдана. Үнэнийг эрэлхийлэн өөрийгөө золиосолсон эрэн сурвалжлагч Жаргал энэ бүхнийг ажиглан ээлжит дуулиант нийтлэлээ “сэтгэлдээ” тэрлэн сууна.

Энэ бол “Гэрэлт медиа” группын нэг ангийн уран бүтээлч залуусын хийсэн “Хязгааргүй” уран сайхны киноны хэсэг юм. Энэ киноны нээлтэнд уригдаж үзэх завшаан тохиосны хувьд киноны тухай хэдэн үг тэрлэхээр шийдсэн минь энэ.

Миний бие сэтгүүлч  тэр дундаа эрэн сурвалжлагч сэтгүүлч гэсэн “сэтэр”-тэй болсоноос хойш энэ киноны Жаргалын амьдарлаар амьдарсаар яваа гэхэд нэг их дэгсдүүлсэн болохгүй байхаа. 

Сэтгүүлчид худалдагдсан, үнэнийг гажуудуулдаг, худал мэдээлдэг гэсэн “муу” нэрээр цоллуулдаг ч гэсэн бидний дунд Жаргал шиг амь амьдралаа золиослон үнэний төлөө тэмцдэг сэтгүүлчид бас бий гэдгийг Жаргалын дүр харуулж чадлаа. 

Жаргалын дүрийг бүтээсэн Пүрэвжав нь сэтгүүлчдийн гал тогоонд 10-аад жилийг өнгөрүүлсэн болохоор тэр энэ дүрийг үзэгчдэд “нааж” чадлаа. Жаргалын гэргий үнэхээр л эр нөхрийнхө ажлыг ойлгож түүнийг дэмждэг найдвартай ар тал гэдгийг жүжигчин Цэнд-Аюуш гайхалтай харууллаа. Жаргалын гэргийн дүрийг харж суухдаа ээж минь миний төлөө яг ингэж зовж шаналж нулимс дусаан “-Миний хүү хэзээ болтол ингэж явах юм бэ? Намайг амьдад минь хэн нэгэнд алуулж дээлтэй минь битгий хатаачихаарай. Ер нь наад ажилаа боливол яаасым, миний хүү” хэмээн суусан төрх нь харагдаж билээ. 

Гармаа\Б.Гарамханд\ найзын бүтээсэн хүнтэй хүн ёсоор ханддаг энэрэнгүй хурандаагийн дүр, Доогий\М.Дорждэрэм\ найзын бүтээсэн авилгач сайдын юу ч хйихээс буцахгүй “хүн хог” дүр гээд бүгд л үзэгчдэд ухаарал өгч нэгийг бодогдуулсан гэхэд эргэлзэхгүй байна. Уугнаа\Э.Ууганбаяр\ найз энэ кинонд гайхалтай дүр бүтээсэн байна лээ. Найздаа биечлэж чадаагүй баяр хүргэлтийг цахим ертөнцөөр хүргэж байна. Тэр шоронгийн увайгүй харгалзагчийн дүрийг  “тултал” гаргасан байна лээ. Уугнаагийн бүтээсэн дүрийг харж суухдаа Дамчаа гуайн залгамж халаа тасраагүйм байна гэж бодож байснаа нуух юун. Эхнэрийнхээ нууц амрагийг егүүтгэн “Амьдрал гэгээн байдаггүй юм...” хэмээн гуниглан хашгирах Цэрэнболдын дүр ч үзэгчдэд олныг ойлгуулж чадлаа.

“Хязгааргүй” үнэхээр хязгааргүйгээр сэтгэж хийсэн кино болжээ.

Үнэний төлөө явж эрэн сурвалжлах чиглэлээр хэд хэдэн материал бэлдэж түүнийхээ төлөө хуулийнханд дуудагдаж, Хятадуудад доромжлуулж, хараалгаж зүхүүлж явсан надад Жаргалын дүр эрч хүч, урам зориг нэмлээ.

 “Хязгааргүй”-г үзээд гарсаны дараа үнэхээр эрч хүч нэмсэн шүү. Эрэн сурвалжлагч сэтгүүлчийн ээдрээтэй амьдралыг олонд гаргаж дэлгэцийн бүтээл болгож чадсан найзууддаа туйлаас их баярлалаа.

“Хязгааргүй”-г үзээрэй.

Үзэгч та “Хязгааргүй”-гээс нэг л тийм үгээр хэлэхийн аргагүй сэтгэлийн таашаал авна шүү...   

ДЭЛХИЙН ЭНГЭЭР СЭТГЭДЭГ ЗАЛУУ

Ёстой уучлаарай блог минь. Бүтэн нэг жил гаран би чамайгаа мартжээ. Фэйсбүүктэй хэтэрхий дотносон блогоо жаахан гомдоочихлоо. Ингээд л үзэг цаас нийлүүлэн блогтоо баяртай гоё нийтлэл бичихээр шийдлээ. Доржсүрэнгийн Баярхүү. Энэ залуутай үерхэж нөхөрлөж найзлаад 2 жилийн нүүр үзчихлээ. Анх бид 2 их сонин танилцаж билээ. Би “ШИЛЭН ТААЗ” кино зохиолоо бичиж дуусчихаад фэйсбүүктээ энэ тухайгаа бичсэн юм. Тэгэхэд маш олон хүн сэтгэгдэл үлдээж билээ. Тэр сэтгэгдлүүдийн ихэнхи нь амжилт хүсч баяр хүргэж урам хайрласан байсан. Харин Д.Баярхүүгийн сэтгэгдэл бусдаас арай өөр. Надад зөвлөсөн сургамж айлдсан “том” амьтан байсан. Надад зааж сургадаг энэ том амьтан хэн юм болоо гэж бодоод л танилцсан даа. Би ч энэ том хүнтэй танилцсандаа одоо ч баяртай байдаг юм шүү. Солонгост олон улсын хуралд явж байсан түүнийг Монголд ирэнгүүт нь уулзсан. Тэгээд л шууд надтай хамтарч ажиллаач гэсэн санал гаргасан. Тэр миний саналыг нэлээд бодож байснаа зөвшөөрсөн. Эмнэлгийн чиглэлийн мэргжилтэй хүн тэс өөр салбар луу орно гэхээр бодох нь ч зөв байх. Гэхдээ тэр гайхалтай мэдрэмжтэй, эрч хүчтэй, эрчилсэн энергитэй хүн болохоороо “шинэ” ажлыг нэг өдрийн дотор л гартаа оруулчихсан. Угтаа бол би түүнд зааж зөвлөж өгөх байтал тэр надад зөвлөдөг заадаг сургадаг боллоо. Нэг ёсондоо би түүнд хоёр жил чирэгдэж явна ш дээ. Мэдээж бид хоёрт мэдэхгүй чадахгүй зүйл нэлээд тохиолдсон. Энэ бүхнийг бид хоёр ярилцаад л шийдчихдэг юм. Д.Баярхүү “Төрд заларсан томчууд худлаа ярих, гадаадад олон жил амьдарсан Монголчууд бодолготойгоор залилан хийж байгаа үйлдэлд” яснаасаа дургүй. Тэр угаасаа худалч, хуурамч хүмүүст дургүй. Ийм хүнтэй таарах юм бол шууд л дутагдлыг нь түс тас хэлчихдэг юм. Би заримдаа “Яах гэж ингэдэг юм бэ? сохорын газар сохор, доголонгийн газар доголон гэдэг ш дээ” гэхээр “Би бусад шиг худлаа инээж чадахгүй л” гэдэг юм. Шударга зан түүний төрөлхийн араншин юм шиг байгаам. Дэндүү гэмээр шударга зантай түүний үнэн үгнээс айсан “гэмтэнүүд” ёстой л салга авна шдээ. Ухаантай, удирдагч дүү минь мэдээж намайг зэмлэх байх. Өөрийг нь магтлаа гэж. Яахав боломж олдсон дээр нь Баяраагаа сайн магтаад авнаа. Тэр намайг загнавал ч загнаг. Англи Япон хэлтэй тэрээр Япон, Солонгос, Тайвань, Тайланд, Филиппин, Өмнөд Африкийн Бүгд Найрамдах Улсад Монгол Улсаа төлөөлөн олон улсын хурал зөвлөлгөөнд оролцож байсан. Тэр бусад шиг гадаадаар явсанаа гайхуулж брэнд ярих дургүй. Брэнд ярьсан хоосон толгойтнуудад бүр ч дургүй. Байгаль эх дэлхий сүйрч устаж байна, түүнийг аврах байтал брэнд яриад л... Энэ дэлхий усгүй, модгүй болчихвол эд брэндээ яриад л гангараад явах юм байхдаа гэж халаглаж суудаг манай Баяраа хөгжилтэй нэгэн шүү. Юутай ч бид хоёртой хамтран ажиллаж байсан хүмүүс Баярхүүгийн хөгжилтэй, алиа марзан занг санаж байгаа байх. Миний бичиж байгааг уншиж байгаа эрхэм та түүний ярьсан онигоог сонсож “элэгээ хөштөл” инээж байснаа бодоод ахиад “түс” хийтэл инээд алдаж байгаа гэдэгт би итгэлтэй байна. Дэлхийн энгээр сэтгэдэг. Сэтгэсэн ажлаа заавал ажил хэрэг болгох гэж уйгагүй улайран зүтгэдэг “сул дутагдалтай” Д.Баярхүүгийн толгой эргэм шинэ санаанууд дунд би төөрч мунгинаж явна. Эх оронч сэтгэлтэй, үнэнч шударга энэ залуугаар би бахархаж магталгүй ч яахав. Магтаалд мансуурч сайшаал шагналд сагсуурч солиордог хүн Д.Баярхүү биш учраас түүнийг яг байгаагаар нь үгээр “зурчихлаа”. Миний Д.Баярхүүгийн тухай бичсэн үгэн зурганд дандаа цагаан будаг орлоо. Хар буруу санаагүй, эрч хүчтэй эрчилсэн энергитэй түүнийг цагаанаас өөр будгаар будая гэж ч бодсонгүй. Хэнд ч анзаарагдамгүй ийм л агуу хүнтэй би найз болсондоо баяртай байгаа шүү.

ДАНЗАННОРОВОО! ЧАМД БАЯР ХҮРГЭЕ!

Данзанноров. Энэ залуутай танилцаж нөхөрлөөд би жил гараны хугацааг өнгөрөөжээ. Манай Дундговийн шилдэг залуусын нэг болсон энэ залуу 2012 оны сонгуульд бие даан нэрээ дэвшүүлэн өрсөлдлөө. Цагтаа Дундговь аймгийн Ардчилсан намын дарга байсан энэ залуу нутгаа хөгжүүлье гэсэн чин сэтгэлээр сонгуульд өрсөлдөн нэрээ дэвшүүлжээ. Дундговьчууд ч түүнд баяр хүргэн ёстой л алгаа ташин баярлан угтсан. Уулзалт хийсэн газар болгонд түүнийг Дундговьчууд урам хайрласан сэтгэлийн үгээр харамгүй мялааж “Төрд бидний төлөөлөл болж чадах хүн” гэж дуу нэгтэйгээр тодорхойлж байсан нь үнэн. Өрсөлдөгчид нь түүнээс бүгд айж байлаа. Яагаад гэхээр тэр хүчирхэг. Бас Дундговио дэндүү сайн мэддэг зэрэг давуу талууд нь өрсөлдөгчдийнхөө өмдөнд нь шээс дуслуулж байхав дээ. “Мон-Уран”-ы Наранхүүгийн хар PR-чид Данзанноровыг маань эрлийз хурлийз гэж хүртэл цоллоод авах юм. Энэ хар PR-чдын тэргүүн эгнээнд миний хүндэлж явдаг сэтгүүл зүйн эрхэм багш маань явж байгаа нь харамсалтай. Мөнгө гэсэн цагаан толботой хэрээнээс ч илүү хар Б.Наранхүүг цагтаа муу хэлж байсан эрхэмүүд бүгд л түүнийг даган намиран Данзанноровоос минь өө сэв хайгаад сар шахам унтах нойроо хугаслан гүйлдлээ. Зарим нь бүүр Данзанноровыг юу гэж буруутган шуугиан тарихаа бодон түүнд саймшран Наранхүүд “тагнуул”-ын үүрэг гүйцэтгэн хошуугаа худалдан гүйсэн нь инээдтэй. Хүн гэж ямар арчаагүй амьтан болохыг сонгуулиар мөнгө хийж гаршсан тураалтай тархитанууд харууллаа. Данзанноровоо! Ахын дүү энэ удаад ялагдлаа. Ялагдлаа гэж сэтгэлээр битгий унаарай. Ард түмэн чинь чамайг ялсан гэж тооцож байгаа шүү. Тэгэхээр чи энэ удаад ялсан шүү. Ялах ялахдаа цэвэр ялалт байгуулсан шүү. Тиймээс хараа дээгүүр ихэмсэг бардам алхаарай! Өчигдөрхөн чамайг муулж хошуугаа худалж байсан нөхөд өнөөдрөөс эхлэн чамаас дөлөн зугтах нь гарцаагүй. Өчүүхэн амьтдад илүү гэдгээ харуулан тэднийг уучлаарай. Чиний ирээдүй тодоос тод гэрэлтэж байна. Дараагийн сонгуульд чи заавал ялнаа. Ганбаа, Галаа, Доржоо, Баяраа, Энхбаяр, Сайхнаа... гээд ямар ч эрднэсээс үнэтэй сайхан найзуудтай хүн газардахгүй ээ. Та нар бие биенээ дэмжээд явахад юун Дундговь, юун Монгол улс дэлхийг ч эргүүлэх хүчтэй, чадалтай эрчүүд шүү. Данзнноров ба түүний найзуудын гарт Дундговийн ирээдүй, Монголын ирээдүй бүүр цаашлаад энэ дэлхийн хөгжлийн “түлхүүр” байна. Тиймээс залуус минь алгуурлах хэрэггүй яг одоо хөлөг онгоцондоо сууцгаа. Та нарыг Дундговийн 50 гаран мянган иргэд, Монголын 3 сая шахам хүмүүс энэ дэлхийн 6 тэрбум ард түмэн хүлээж байна. Данзанноров гэсэн ахмадаар залуурдуулсан хөлөг онгоцыг өнөөдрөөс эхлэн тэрбум тэрбум хүмүүс ажиглаж байна. Данзанноровоо! Ах нь та нарт баяр хүргье! Хөлөг онгоцоо жолоодон хараа дээгүүр ихэмсэг, эрч хүчтэй яваарай.

ХАРУУСАЛ ГУНИГ

Харамсаад бас гуниглаад барашгүй зүйл гэж байхымаа. Санаанд орох байтугай төсөөлж бодохоос ч аймаар 9 сарын 2-ны өдрийн тэр л аймшигт мэдээ одоо ч худлаа мэт санагдаад байх юм. Эмнэлэгт хэвтэж байгаа намайг унаган багын 2 найз минь эргэж ирэн бид тэр өдөр хичнээн жаргалтай байсан гэж санана. Яг хүүхэд насандаа эргээд очсон мэт хөгжилдөж инээлдээд л... Тэр жаргалтай өдөр Хатка, Ганзо бид 3-т эргэж ирэхгүй гэж бодохоор үнэхээр харамсалтай. Орчлонг мартан жаргалтай байсан энэ мөчөөс хэдхэн цагийн дараа Хаткагийн утаснаас байн байн дуудлага орж ирээд байлаа. Гэтэл Ганзод минь золгүй явдал тохиолдчихлоо гээд хэлэх гээд хэлж чадахгүй байгааг би яахан мэдэх билээ. Үнэхээр харамсалтай... Хатка уйлсан, сааралтсан хоолойгоор “Ганзо өнгөрчихсөн гэнээ” хэмээн хэлээд утсаа тасалчихсан нь тоглоод ч байгаам шиг санагдаад байснаа нуух юун. Яахаа ч мэдэхгүй сүхдүүлчихсэн юм шиг гайхшран эмнэлгийн хонгилоор уйлан алхсаар байлаа би. Гэтэл Хатка ахиад залгаж байна. Утас авангуут “Би эмнэлэг дээр хүрээд ирлээ. Гараад ирээч” гэж байхым. Миний Хатка угийн уйланхай хүн болохоороо уйлаад л... “Чи бид 3 ямар гоё найзууд байлаа. Хэдхэн цагийн өмнө бид уулзаад салсан ш дээ” гээд уйлаад байлаа. Бид 2 хэсэг уйлцгааж байгаад найзынхаа гэрт нь очихоор болов. Гэрт нь ороход найзын минь инээж байгаа зурагны өмнө зул асаачихсан байлаа. Өчигдөрхөн ингээд салсан найз минь яг л тэр төрхөөрөө харагдаад байсан нь зүрх зүсэм. Би блогтоо 2 найзынхаа тухай “НЭГ ЗЭЛНИЙ УНАГАНУУД” гэж бичиж байлаа. Цэвээндоржийн Ганзориг гэдэг миний найзыг бурхан арай л эрт аваад явчихлаа даа. Ид хийж бүтээх насан дээрээ тэнгэрийг зорьчихлоо. Миний найзыг ямар агуу эр хүн байсан юм шүү. Бие биенээсээ юугаа ч нуудаггүй. Байнга л жаргал зовлонгоо ярилцаж явдаг байсан дотны анд минь биднийгээ үүрд орхичихлоо. Чи минь арай л эрт тэнгэрийн орныг зорьчих юм даа. Өрөвч, тусч, нинжин сэтгэлтэй миний анд энэ хорвоод 40-хөн жил амьдрахдаа хүмүүсээс дандаа л магтаалын үг сонсдог байсныг нь эргэн дурсахад таатай байна. Найз минь тэнгэрийн орондоо мөнхөд жаргадаа. 2 найз нь чамаараа дутан, чамайгаа үгүйлэн бас чамайгаа дурсан явах болноо. Нүдээ эргэлдүүлээд л хүүхэд шиг инээн дэггүйтдэг тэр л төрхийг чинь санан санан дурсамжаа өндөрлөе дөө.

ФЭЙСБҮҮК ЧАМД БАЯРЛАЛАА

Би бусдыг бодвол фэйсбүүктэй хожуу найзалсан л даа. Фэйсбүүктэй нөхөрлөөд 4 сар гаран л болж байна. Фэйсбүүкийн ачаар Японд амьдардаг мэргэжлийн тулаанч охин, Германд ажилладаг зураач эр, Энэтхэгт сурч байгаа хуварга залуу, Солонгос болон Америкт амьдарч байгаа монголчууд, дэлхийгээр нэг тархан суурьшсан Халимаг, Тува, Хазара, Буриад, Өвөрмонгол... гээд 400 шахам хүмүүстэй найз болчихлоо. Сайхан байна, үнэхээр сайхан байна. Ерөнхийлөгч, Ерөнхий сайд, УИХ болон Засгийн газрын гишүүд бас алдар суугаа дэлхийд мандуулж яваа монголчууд болон дэлхийн алдартай урлаг спортын одод гээд маш олон хүн миний найзууд ш дээ. Монголд болон дэлхий дахинд юу болж байгааг би фэйсбүүк рүү ороод л мэдчихдэг болсон. Өмнөх шигээ нэтээр тэнээд л сайт ухаад явахаа больсон доо. Тэгээд л уншсан мэдсэн дуулсанаа найзууддаа ярихаар тэд “Чи энэ бүхнийг хаанаасаа яаж мэддэг юм бэ?” гэж асуудаг юм. Тэгэхээр нь би фэйсбүүкнээс гэж хариулдаг юм. Тэд “Чи фэйсбүүкийг бүрэн дүүрэн ашиглах юмаа. Бид фэйсбүүкээр зүгээр л тоглодог юм ш дээ” гэцгээдэг юм. Германд амьдарч байгаа улс төр судлаач Саруулын АЦС-ын тухай болон цөмийн хаягдлын шаарыг Монголд булуулахгүй гэж тэмцэн бичиж байгаа зоригтой үгс, үнэтэй саналуудыг, Дарханд амьдардаг Даш Ирагийн ухаалаг зөвлөмжүүд, Солонгос болон Японд амьдардаг Калвин Буугий, Билгээ Пүрэвбаатар нарын эх оронч сэтгэгдлүүд, Японд амьдардаг Өвөрмонгол залуу Хувьсгалт Хэрэйд, Эрхэмбилэг Чойжамц Боржигон нарын Өвөрмонголчуудынхаа төлөө тэмцэж байгаа хурц үгс, дайчин зан, Ерөнхий сайдын ахлах зөвлөх Б.Долгорын төр засгийн бодлого шийдвэр болон жендэрийн тухай мэдээллүүдийг би фэйсбүүкнээсээ хамгийн түрүүнд шүүрэн уншдаг. Эдний бичлэгүүд дотор “олз” заавал байдаг юм. Ааа бас Арслангийн шуурхай мэдээллүүд ч надад их хэрэг болдог юм ш дээ. Миний таньдаг хэн ч биш худалч гарууд фэйсбүүкээр өөрийгөө “од”болгон том том зүйлс бичин таахалзаж байхтай нь би хэд хэдэн удаа тааралдсан шүү. Үнэн дүр төрхийг нь хэлэн сэтгэгдэл үлдээхэд тэд ичсэндээ намайг найзаасаа хасчихсан байсан нь инээдтэй. Бодож санаж яваагүй хүмүүстэй минь танилцуулан уулзуулж байгаа фэйсбүүк чамд баярлалаа. Шинэ соргог санаа, ажиллах эрч хүч байнга өгч “амин дэм” болж яваа фэйсбүүк чамайг алдаршуулан магтан дуулья!

ДҮРВЭГЧ АНД

Өвөрмонголын тэрс үзэлтэн Батзангаагаас ярилцлага авсанаас хойш миний фэйсбүүкэнд маш олон өвөрмонголчууд холбогдож би бүгдтэй нь найз болчихлоо. Монголд амьдардаг Өвөрмонгол залуутай фэйсбүүкний найз болсоноосоо хойш хэд хэдэн удаа уулзалдаж бас утсаар ярилцаж нэлээд дотно нөхөрлөх болсон. “Монголын нууц товчоо”-ноос эхлээд Монголынхоо түүхийг гайхалттай мэддэг ухаалаг яриатай энэ залуу Улаанбаатарт ирээд нэлээд хэдэн жилийн нүүрийг элээсэн юм билээ. “Миний Монгол, бидний Монголчууд” гэж ам нээх бүртээ хэлдэг үндэсэрхэг энэ эрийн ярианы санд байдаг нэг л үг нь надад таалагддаггүй юм. Тэр нь дүрвэгч гэдэг үг. Миний үгийн санд байдаггүй энэ үгийг би анх сонсоод яг үнэнийг хэлэхэд нэлээд цочирдсон шүү. Тэрээр яриандаа “-Над шиг нэг муу дүрвэгч, Би зүгээр л нэг дүрвэгч ш дээ” гэж өөрийгөө голох нь хачирхалтай. Би түүнийг дүрвэгч гэхгүй. Харин ч эсэргээр нь улс, үндэстэнийхээ төлөө тэмцэгч гэж нэрлэмээр байхым. Хятадын бодлогыг эсэргүүцэн Өвөрмонголчуудаа Монголоор нь авч үлдэх гэж товчхоноор хэлэхэд Монгол цусаа булингартуулахгүй цэвэр ариун байлгах гэж тэмцэж байгаа түүнийг эзэн Чингэсийн удамт ХААН ухаант, зориг зүрхтэй эр хүн гэж “тоохоос” өөр аргагүй байгаа биз дээ. Аав ээж, ахан дүүс, төрж өссөн нутаг усаа санагалзан нүдээ “чийгтүүлэн” нулимсаа сэмхэн арчиж яваа тэмцэгч анд минь “дүрвэгч” гэдэг дорой үгээ үгийн сангаасаа хасахыг хичээгээрэй. Дэлхийгээр нэг тархсан Өвөрмонголчууд минь өөрсдийгөө дүрвэгч гэж битгий голж байгаарай. Та бидний судсаар Эзэн Чингэсийн цус урсаж байна. Босоо заяатай Чингэсийн удамт Монголчууд сүрлэг, хийморьлог, хүчирхэг, ухаалаг явсан түүхийг дэлхий даяараа шагшин магтдаг. Өөрсдийгөө голон дорой амьдарч байсан түүх Монголчууд бидэнд байхгүй. Дүрвэгч гэсэн үгнээс татгалзан бүх Монголчууд минь Чингэс ухаантан болж дэлхийд суу алдраа мандуулцгаая!

“АТАМАН” АМАР

Би дандаа элит найзуудтай гээд хэлчихбэл дэндүү онгирсон болдог юм болов уу. Гэхдээ үнэн болохоор онгироо гэж хэлүүлсэн ч яахав. Энэ олон элит найзуудын минь нэгийг нь Г.Амар гэдэг юм. Нэр шигээ л амар амгалан амьтан байгаа юм даа, миний найз ч.

Г.Амар бид хоёр 1990 оны намар анх танилцаж байсан юм байна. Тэр үед би Анагаахын дээдийн 1-р курсын оюутан болж дотуур байранд амьдарч байлаа. Нэг өдөр хамт амьдардаг өрөөний залуу гаднаас нэлээд түгшсэн байртай орж ирсэнээ сангийн аж ахуйгаас ирсэн дээд курсын ах нар өрөөнүүдээр явж байна гэж амьсгаагаа давхцуулан хэлж бараг дуусаагүй байтал 5-6 залуу өрөөнд ороод ирлээ. Тэдний дунд толгойгоо боосон дунд зэргийн нуруутай шар залуу байсан нь Амар байсан юм билээ. Энэ цагаас хойш би дээд курсын ах “атаман” Амартай найзалж эхэлсэн дээ. Г.Амар оюутан байхдаа үнэхээр атаман байсан юм ш дээ. Хичээл таслана, архи ууна, зодоон хийнэ, хүн зодно... ер нь Амараас болохгүй зан болгон гардаг байсан юм. Гэхдээ миний найз “атаман” зантай ч маш ухаантай оюунлаг оюутан байсан. Тэр хичээлд бараг суухгүй тэгсэн хэрнээ шалгалтанд орохдоо дандаа онцсайн аваад л гараад ирдэг “сийрэг” толгойтон байсан.

Тэгэхэд Г.Амарын курсынх нь оюутнууд хичээлээ өдөр шөнөгүй уншаад л байсан хэрнээ шалгалтандаа уначихдаг байж билээ. Одоо миний найзыг харсан хэн ч тийм атаман залуу явсан гэхэд итгэхгүй дээ. Нэг л сайхан намбатай цагаан толгойтой эр хүүхэд үзээд л зөөлөн зөөлөн дуугаран зөвлөгөө өгөөд л сууж байгаа “хийгүй” эрийг мэддэг хүмүүс нь л чи ингэж өөрчлөгдөх гэж дээ хэмээн гайхаж шогшордог юм. Ингэж өөрчлөгдөж чадна гэдэг нь ухаантай хүний зан л даа. Миний найз үнэхээр ухаантай шүү. Ярьж байгаа үг нь нэгийг бодогдуулж хоёрыг санагдуулдаг гээч. Миний найз анагаахын дээдийг төгсөөд хөдөө суманд 10 гаран жил эмчээр ажиллаж байгаад одоо эх нялхст хүүхдийн эмчээр ажиллаж байна. Хааяа найз дээрээ очоод уулзаад сууж байхад “Таньд л үзүүлье, хүүхдээ. Өөр эмчид үзүүлэхгүй” гэж ирж байгаа хүмүүстэй тааралдаж байхдаа найзаараа бахархаж сууж байснаа нуугаад яахав.

Зовох цагт өргөөд босгох нь миний найз
Зориод очиход тосоод угтах нь миний найз
Гунисан цагт сэтгэлийг минь сэргээх нь миний найз
Гутарсан үед минь итгэл өгөх нь миний найз
Задарч явахад ухаарал хайрлах нь миний найз
Зангаа олохгүй төөрч явахад минь намайг гээд ирэх нь миний найз
Уурлаж бухимдсан үед минь уучлалт гуйгаад ирэх нь миний найз
Ганц сайхан үгээр дутаж явахад минь
Гарцаагүй тэр үгийг онож хэлдэг нь миний найз Г.Амар юм шүү

МИНИЙ БАГШ “НИСДЭГ ТАВАГ”

Надад сэтгүүл зүйн “А”-г зааж өгсөн хүнийг С.Пүрэвсүрэн гэдэг. Манай Пүүжээ дарга монголын лидер сэтгүүлчдийн нэг яах аргагүй мөн. Тэр үнэхээр гайхамшигтай сэтгүүлч. Солиотой мэдрэмжтэй. Би 1996 оны үед байхаа Дундговь аймгийн Өндөршил суманд ИТХ-ын Тэргүүлэгчдийн даргаар ажиллаж байхдаа орон нутгийнхаа мэдээллийг багцалсан “Дэвшил” нэртэй сонин гаргахаар шийдэж Пүүжээ даргатай анх нүүр тулан уулзаж байсан. Тэгэхэд Пүүжээ дарга хэвлэх цехтэй байсан юм байна. Миний хүсэлтийг хүлээж аваад дор нь манай сумын сонинг хэвлээд өглөө. Тэгээд С. Пүрэвсүрэн дарга надад их урам өгч байж билээ. Аймгийн сонингоос сайн сонин гаргаж байна гээд. Тэр урамын үг нь надад “ташуур” болсон доо. Пүүжээ даргын магтаалын эрчээр би хотод ирж чөлөөт хэвлэх үйлдвэр дөнгөж ажилд орж байхад нь сониныхоо дараагийн дугаарыг гаргаж билээ. Төд удалгүй Пүүжээ дарга аймгийн Засаг Даргын Тамгын Газрын дарга болсон юм. Тэгээд нэг л өдөр Өндөршил сумнаас намайг “татаж” аймгийн хэвлэл мэдээллийн албанд томилж билээ. Энэ үеэс би монголын акул болсон мундаг сэтгүүлч Пүүжээ даргатай ойр ажиллаж түүнээс их зүйл сурсан даа. Тэр мэдээллийг маш хурдтай олно. Олсон мэдээллээ жинхэнэ чулуу болгоно доо. Анх Пүүжээ дарга миний бичсэн зүйлийг тэр чигт нь улаан эрээн болгочихдог байсан. Гэхдээ намайг хэзээ ч муу байна гэж зэмлэдэггүй байсан. Харин ч эсэргээрээ “-Чи их гоё содон үг хэргэлсэн байна” гэж урам хайрладаг байсан даа. Алтны дэргэдэх гууль шарлана гэгчээр би Пүүжээ даргатай хамт жил гаран ажиллахдаа их зүйл сурсан даа. Түүний сэтгүүлч гэдэг “гайхамшигт эрдэнэсээс” чадлынхаа хэрээр “олзолсондоо” олзуурхаж явдаг юм. Монголд түүн шиг мэдрэмжтэй, авьястай, чадалтай, сүйхээтэй сэтгүүлч одоохондоо байхгүй гэхэд дэгсдүүлсэн болохгүй байхаа. Би саяхан Пүүжээ даргатай мэссэнжэрт тааралдлаа. Тэгээд та монголын сэтгүүл зүйд их зүйл хийсэн хүн шүү. Таньд уг нь гавъяат цол олгох цаг нь болсон доо гэсэн чинь их л сандран эгдүүцэж “-Юу гэсэн үг вэ” гэж нэрэлхэж байсан. Агуу хүн энгийн амьдардаг амьд жишээг харуулан тэр Дундговьтоо л дарууханаар ажиллаж амьдарсаар байна. Бас зүгээр суухгүй интернэттэй найзалж аймаг орон нутгийнхаа тухай мэдээллийг дэлхийд цацсаар байна. Хамт ажиллаж байсан нөхөд нь түүнд “нисдэг таваг” гэж нэр өгсөн байна лээ. Үнэхээр оносон нэр. Пүүжээ дарга 60 насыг зооглож байгаа ч нисдэг таваг шиг хурдтай, хүчтэй хэвээрээ байна. 2010 оны шилдэгийн шилдэг сэтгүүлчээр шалгарсан нь түүний хурдыг дахин батлан харууллаа. Шавь нараас нь “Хэнтийн” Равдандаш, монголын радиогийн “дэлт” Чимэддорж хоёр Монгол улсын “Соёлын гавъяат зүтгэлтэн” цол хүртсэнийг Пүүжээ дарга минь дурсан ярих дуртай. “Нисдэг таваг” багш минь өөрийнхөө дурсамж номондоо намайг “Сенсаацийн ангууч” гэж нэрлэн бичсэн гэсэн. Монголын шилдэгийн шилдэг номер нэг сэтгүүлчээр өөрийгөө ингэж дүгнүүлсэндээ би цээжиндээ жаахан бардамнал тээгээд байгаа ш дээ. Яг одоо 2010 оны монголын шилдэгийн шилдэг сэтгүүлч шагналаа гардан авахаар миний дарга, багш “Нисдэг таваг” С.Пүрэвсүрэн Дундговиосоо тоос татуулан нийслэл рүү айсуй. Агуу хүний шавь болсондоо баярлахын сацуу алдарт сэтгүүлч багшдаа “Нисдэг таваг” нэр шигээ хурдтай амьдран дэлхийгээр нэг хурдлахыг хүсэн ерөөе!